Omkamp i Irland

I 2008 stemte irane, som einaste EU-land, om Lisboatraktaten. Dei stemte nei. EU meiner at dei stemte feil, og no blir det ei ny folkerøysting. Sånn er det i EU-saka. Om folket stemmer feil, altså nei, får dei ein ny sjanse til å stemma rett.Vil du ikkje, så skal du.

Kva er Lisboatraktaten? Nesten det same som EU-grunnloven, som innbyggarane i Nederland og Frankrike stemte nei til i 2005, (og Spania og Luxembourg stemte ja).

Etter nei-a blei dei planlagte folkerøystingane i andre land (Storbritannia, Danmark, Tsjekkia og fleire tradisjonelt EU-kritiske land avlyste, og EU tok det dei kalte ein tenkepause. EU-grunnloven skifta namn til Lisbaotraktaten, og EU-symsbola blei tekne ut av han. Resten av innhaldet er stort sett det same. EU skal få meir makt over medlemslanda, dei store landa skal få meir makt samanlikna med dei små, og EU skal fåe in meir samla utanrikspolitikk.

Alle regjeringane blei samde om å ikkje ha folkerøystingar om den nye traktaten. Dei einaste som ikkje slapp unna var Irland, fordi den nasjonale grunnloven pålegg folkerøystingar i denne type sakar. Trass i at alle partia utanom eit, og store deler av den politiske eliten var for Lisboatraktaten, blei han nedstemt i 2008. No blir det altså omkamp.

Irland har fått nokre ”garantiar” som grovt sett berre slår fast det den irske regjeringa alltid har påstått om traktaten, men som ikkje har nokon juridisk vekt førebels. Det er altså ikkje tale om den type unnatak som danskane fekk etter nei-et til Maastricht.

Kjem tilbake seinare med ei analyse av garantiane og kva effekt dei kan ha på debatten.

Tilbake på sporet

På våren og forsommaren har det vore eit par målingar som har vist ja-framgong, eller i kvart fall har blitt tolka som å visa ja-framgong. Eg skreiv om dette i mai, og slo fast at det førebels ikkje var noko å mista nattesvevnen for, og at ein måtte venta på å sjå det same i tre målinga på rad før ein kan kalla det ein tendes.

I dag kjem ei ny måling, som viser klar nei-framgong. Nei-sida er tilbake på 55%, medan jasida har i overkant av 35%. Alt er som før, med andre ord. Ekstra oppløftande er det sjølvsagt at berre ein av fire under 30 år vil stemma ja.

For ikkje lenge sidan kom det ei NRK-måling som blei tolka som ja-framgong. Det måling faktisk viste, var at ja-sida gjekk fram med 1%, nei-sida fram med 1,3% og at den einaste taparen var ”Veit ikkje-blokka”. Likevel kasta media om seg med overskrifter om ja-framgong. Leiar av Nei til EU skriv om dette i Dagbladet.

Europarørsla påstår at det er lagt lokk på EU-debatten, og at det difor er bra at ”heile” 35% stemmer ja. For så vidt er det fint at dei er nøgde med 35% oppslutnad. Eg forstår likevel ikkje kva dei meiner med at det er lagt lokk på debatten. Det blir ikkje sendt nokon EU-søknad i tidsrommet mellom 2005 og september 2009, men etter det er det vidope kva som kan skje. Og ingen nektar nokon å diskutera EU berre fordi stats – og utanriksministeren har litt mindre rom enn vanleg for å driva ukritisk EU-hylling. Sjølv om ikkje ja-sida har skjørtekantane til Jonas Gahr Støre og Jens Stoltenberg å halda seg i, burde dei vel kunne komma på banen. EU-debatt er ikkje noko som berre skal drivast frå toppen av samfunnet.

Så kunne eg sjølvsagt ynskja meg endå meir EU-debatt i media, spesielt om den EU-tilpassinga som skjer gjennom EØS, trass to nei frå folket. Media si handsaming av tenestedirektivet var ikkje akkurat grundig, og dei blei berre interesserte i saka etter at det blei dissens i regjeringa.

EU til åtak på pressestøtta

Euobserver.com melder no at EU-kommisjonen vil tvinga Sverige til å kutta ned på pressestøtta.

Konkurransekommisjonær Neelie Kroes, seier om avgjerda:

“The commission recognises the importance of media pluralism for the cultural, democratic and public debate in [EU] member states and the importance of newspapers in this context.”

“However, running a newspaper is also a commercial activity and the commission has a duty to prevent undue distortions of competition and trade resulting from public subsidies.”

Nettopp: Ho innrømmer at aviser er viktige for demokratiet, men meiner at det viktigaste er å sikra den frie konkurransen. Akk og ve. Det verste er at dette ikkje berre er noko ho har kome på sjølve, men prinsipp som er nedfelt i EU sitt traktatgrunnlag.

Anten ein er for eller mot pressestøtta bør ein meina at det må vera opp til norske (eller svenske) politikarar å avgjera saka, ikkje EU sine byråkratar. Dette er ei sak som bør avgjerast på nasjonalt nivå. Det har ikkje noko å sei for folk i Polen om Sverige brukar svenske skattebetalarar sine pengar på å støtta lokale, svenske aviser. Og så er det ein sak som bør avgjerast på politisk nivå. Dette dreier seg om å trekka grensene mellom marknad og politikk. Ulike parti og ideologiar har ulike syn på om det er greitt å brukar skattebetalarane sine pengar på å favorisera nokre aviser framfor andre. Då bør saka avgjerast av Riksdagen i Sverige, ikkje EU-kommisjonen. Kva parti svenskane stemmer på bør avgjera dette, ikkje EU-kommisjonen og EF-domstolen si tolking av ein over 50 år gamal Roma-traktat.

Eg er personleg ein stor fan av pressestøtta. Eg trur det er sunt til dømes for mediabilete i Rogaland at ein har både Stavanger Aftenblad og Rogalands Avis (sjølv om RA ikkje akkurat er noko god avis). I alle lokalsamfunn har media ei stor makt. Det er alltid ein fare for maktkonsentrasjon mellom toppane innanfor politikk, media og næringsliv. Med fleire lokalaviser ein stad blir faren for dette mindre, fordi den eine avisa vil ha interesse av å avdekka sakar den andre avisa av tvilsame grunnar ikkje vil ta i.

Økonomisk sett er poenget med pressestøtta å kompensera mindre aviser for at dei har mykje vanskelegare for å selja annonsar. Dei kan ta mykje mindre pr annonse pr avis. Om ei avisa dekker 70% av husstandane i eit område, og ei anna dekker 35% (ja, summen kan vera meir enn 100, det er mange avisomane i Noreg), vil dei aller fleste annonsørar velja den største, og den minste må vera meir enn halvparten så billig for å få kundar.

På nasjonalt nivå har Noreg òg pressestøtte. Her er det meiningsbærande organ som Vårt Land (kristen-liberal), Nationen (som stort sett stør SP), Klassekampen (meir eller mindre venstreradikal) og Dagsavisen (sosialdemokratisk) som får pengar. Medie-Noreg hadde vore mykje fattigare utan desse avisene. Ofte startar dei debattar og sett fokus på saker som andre media fyljer opp etterkvart. Dei er altså mykje viktigare enn opplagstala skulle tilsei. Landsdekkande aviser med relativt få lesarar i kvar by vil ha veldig vanskeleg for å selja annonsar, fordi dei fleste marknadane er lokale. (Tenk på kor mange sider bustad-  og daglegvareannonsar det er i mange lokalaviser). Det er ikkje vits å annonsera eit hus i Bergen for sal i Nationen. Difor får aviser som Nationen og Klassekampen mindre inntekter pr abonnent. Ei avis med 20 000 abonnentar innanfor to kommunar vil få utruleg mykje meir pengar i annonseinnkomer enn ei avis med 30 000 abonnentar over heile landet.

Riksdekkande, meiningsberande aviser har berre konkurransefordelar innanfor sine nisjar. (Vårt land kan tilby attraktiv annonseplass for dei som vil selja biblar, Nationen til dei som vil selja traktorar og Klassekampen til dei som vil selja radikal litteratur). Alle desse nisjane er, anten ein liker det eller ikkje, relativt små. Men det er sunt for demokratiet at desse avisene finst.

Så går det sjølvsagt an å laga argument mot pressestøtte òg. Dei fleste av argumenta vil vera basert på ein tenking om at om ei avis ikkje greier å skaffa seg nok annonseinntekter, fortener ho ikkje å leva, og då bør ho døy. Ein kan vel meina, i kvart fall om ein tilhøyrer det soleklare fleirtalet som ikkje les til dømes Vårt land, Nationen eller Klassekampen, at det finst betre ting å bruka skattebetalarane sine pengar på enn å støtta desse trykksakene. I tillegg kan ein jo tenka seg at andre minoritetar, til dømes rasistar, fekk stabla på beina ei riksavis av ein viss storleik og kvalitet. Skal alle få pressestøtte, alle berre dei som har haldningar som me (kven no me måtte vera) liker?

Same kva argument ein legg mest vekt på er debatten for og mot pressestøtte eit politisk val som bør takast på nasjonalt nivå av folkevalde politikarar i kvart einskild land. Ikkje av EU-komisjonærar og dommarar som ingen har stemt på.

Les meir: Artikkel på Euobserver.com

EU-parlamentsvalet i Danmark

Rundt EU-parlamentsvalet var eg òg ein gjeng UmEUarar i Danmark. Me vitja Ungdom mod EU i Danmark, lærte litt om dansk politikk, og tok del i innspurten av valkampen for Folkebevægelsen mod EU. Folkebevægelsen gjekk fram 2 prosentpoeng, til 7,2, og gjenvant sitt mandat med god margin. Søren Søndergaard har ikkje berre den stiligaste barten i EU-parlamentet, han står òg for ein EU-kritikk basert på folkestyre, miljø og solidaritet, altså ganske likt Nei til EU i Noreg.

Det var opløftande å sjå kor vital og aktiv organisasjonen var, og stemninga på valvaka var på topp. Gjennom valkampen i Københamn var organisasjonen ein av dei mest aktive, og vann plakatkrigen i toppen av lyktestolpane suverent.

Junibevægelsen gjorde derimot eit dårleg val. Dei gjekk frå 9% til 3%, og mista sitt mandat. Dei kjem truleg til å legga seg ned. Junibevægelsen er ikkje for at Danmark skal melda seg ut av EU, men har jobba mot korrupsjon, maktmisbruk og ytterlegare maktsentralisering i Brussel. Sjølv om eg heller ville ha stemt på Folkebevægelsen synst eg det er trist at Junibevægelsen rauk ut. Ein hovudgrunn til at det skjedde er at deira mest kjende ansikt, Jens Peter Bonde, ikkje stilte til attval, og toppkandidaten Hanne Dahl, ikkje greide å slå gjennom i media. Utan ein grasrotorganisasjon kan ein ikkje nå fram til veljarane med mindre ein har ein oppegåande og aktiv organisasjon til å føra valkamp. Det ser ut til å ha gjeve Junibevægelsen ein knekk.

Dei to store vinnarane av EU-parlamentsvalet i Danmark blei Sosialistisk Folkeparti og Dansk Folkeparti, som begge gjekk frå eit til to mandat. Dei hadde begge meir enn fem prosentpoeng vekst. Ytterfløyane går fram i dansk politikk. Samstundes er det verdt å merka seg at begge partia har blitt mindre ytterfløy i det siste. DF prøver å halda avstand til den reine rasismen, og SF er ikkje akkurat glade i å snakka om ideologiske spørsmål. EU-politisk er ingen av partia for at Danmark skal melda seg ut av EU, men begge seier nei til å innføra Euro som valuta. SF førde ein valkamp som fyrst og fremst handla om kva slags politikk dei ville jobba for i EU ( grøn energi, kamp mot sosial dumping), medan DF brukte ein del tid og krefter på å kritisera EU. Truleg har DF stole ein god del av dei veljarane som stemte på Junibevegelsen sist.

Valkampen var generelt prega av at dei vanlege politiske partia (utanom Radikale Venstre) kom med EU-kritiske utsegner. Sosialdemokratane ville trossa Schengen og gjeninnføra grensekontrollen. Venstre sin toppkandidat sa at han ikkje ville jobba for å selja EU til danskane, og at han fyrst og fremst skulle vera Danmark si røyst i EU, ikkje partipolitikar. Han ville dessutan teikna opp grenser for kor mykje EU skal styra. Toppkandidaten til Konservative snakka mykje om at han ikkje ville ha Tyrkia med i EU.

Gjennom å komma med EU-kritiske utsegn håpa partia å stela moderate EU-kritikarar frå Junibevægelsen. Dette såg ut til å funka fint. Dei mest overtydde EU-kritikarane gjekk frå Junibevægelsen til Folkebevægelsen, og så satt Liste J igjen med berre menigheita.

Ved sidan av Junibevægelsen blei den store taparen ved valet ( i kvart fall psykologisk) Radikale Venstre. Namnet må ikkje mistolkast, det dreier seg om eit sosialliberalt parti som liknar mest på Venstre i Noreg, nest med på Senterpartiet. Dei førde ein føderalistisk valkamp, med fokus på at dei var dei einaste som verkeleg elska EU. Veljarane svarte med å senda dei ut av EU-parlamentet. Til RV sitt forsvar må det seiast at det er ein nei-fraksjon i partiet òg. Både kampanjesjefen og 2. kandidaten på Folkebevægelsen si liste er medlem av partiet.

Sosialdemokratane gjekk flest prosentpoeng tilbake (meir enn 10), men tok det likevel som ein siger sidan dei blei større enn Venstre (som tilsvarar Høgre og dei moderate i FrP). Ved sist val hadde dei ein populær eks-statsminister på topp, no hadde dei ein ukjend ungsau. Difor feira dei valnederlaget som ein siger, kanskje litt for heftig skal ein tru Dagbladet.

Det danske politikarar er mest stolte av, er at valdeltakinga faktisk gjekk opp. I EU gjekk deltakinga ned 2%, i Danmark auka ho med rundt 10%. Hovudgrunnen til det var at ein òg hadde ei folkerøysting om Tronfølgeloven. Dette fekk ein del kongetro danskar til å ta turen til valurnene.

Ny ja-leiar…

Paal Frisvold ny leiar av Europarørsla.

Europarørsla vil gjerne bli styrt frå Brussel.

Etter eit dramatisk val blei det klart at Paal Frisvold er den nye leiaren av Europarørsla. For dei som ikkje har fått det med seg (og det er vel dei fleste etter mange år med den sers anonyme Svein Ronald Hansen som leiar av rørsla) er det organisasjonen som freistar å vera motstykket til Nei til EU, og kjempa for norsk EU-medlemskap. Det er som å kjempa mot vindmøller, men dei held no fram likevel.

I debatten i forkant skreiv fylkesleiaren i Eb i Telemark at ” «Vi er også svært skeptiske til den kontroversielle Paal Frisvold – med kontor i Brussel. Med Frisvold som eventuell ny styreleder, vil både sentralstyret og vårt sekretariat bli fjernstyrt fra Brussel». Dette var meint som eit argument mot Frisvold, men i Europarørsla verka det kanskje som eit argument for. Han vant i kvart fall valet.

Eg trur diverre at Europarørsla har gjort eit godt val, i kvart fall fundert på kva alternativa var. Frisvold er ein frisk debattant, og har fagleg tyngde innanfor miljøfeltet. Han jobbar til dagleg som lobbyist i Brussel, og då er det vel ikkje tilfeldig at han elskar EU.

Han har tidlegare jobba for Rederiforbundet, og er ikkje akkurat folkeleg. Men det treng ikkje skada om målet er å appelera til Europarørsla sine kjernetropper.

Det hemmelege valet

Dagen før EU-parlamentsvalet er ikkje akkurat stemninga til å ta og føla på.

I Sverige veit ein av tre ikkje at det er val ein gong. Blant dei under tretti veit berre ein av tre at dei kan stemma.

No er eg i Danmark saman med ein gjeng frå Ungdom mot EU. Me vitjar Folkebevægelsen mod EU som, sjølv om dei er ei tverrpolitisk rørsle, stiller til val til EU-parlamentet. Dei har i dag ein representant, etter at dei i 2004 gjorde eit ganske dårleg val og fekk rundt 5%. På målingane ligg dei an til å få 6-8% av stemmane, altså ein liten framgang.

Valkampen her nede er veldig lite synleg. Mange av partia har me ikkje sett ein einaste valstand for gjennom fleire dagar her nede. Dei me har sett flest gonger er SF, som ligg an til å meir enn dobla oppslutninga si.

EU-parlamentet er det einaste folkevalde organet i EU-systemet. Parlamentet har fått meir makt dei siste åra, men har langt mindre makt i EU-systemet enn nasjonale parlament har i medlemslanda. Apatien rundt EU-parlamentsvalet viser fyrst og fremst at EU manglar demokratisk legitimitet. Sidan EU-systemet er så komplisert og stort er det vanskeleg for folk å fylja med på kva som skjer. At media skriv lite om EU-spørsmål, er òg med på å trekka det folkelege engasjementet ned.

Folket skal styra, ikkje styrast. Utan ein felles, demokratisk offentlegheit er det umuleg å ha eit folkestyre. Demokrati handlar om å diskutera felles saker, og så avgjer fleirtalet kven som skal styra på bakgrunn av kven dei er mest samde med. Når folk ikkje kan fylja med, og ikkje veit kven kandidatane er, eller kva dei meiner om ulike saker, er det ikkje muleg å ha demokrati. Konklusjonen må bli at makta må flyttast nærmare folket – frå EU til medlemslanda.

Det trengst sjølvsagt eit omfattande, internasjonalt samarbeid for å løysa internasjonale problem. FN må styrkast. Men internasjonalt samarbeid treng folkeleg forankring, og bør ta for seg genuint internasjonale problem som klima. EU driv og styrer masse ting som burde styrast lokalt eller nasjonalt. Kvifor skal EU avgjera kor vidt det er lov for Luxembourg å stilla krav om at alle som bygg offentlege bygg skal ha skikkeleg løn? Kvifor skal EU ha felles reglar som hindrar Danmark i å stilla krav om korte dyretransportar før slakting?

Det siste er ei sak mange diskuterer her: EU og dyrevelferd. Det var eit av dei tema som dominerte slutt-debatten på TV, som var i går. Eg er for så vidt glad i dyr eg, men synst det var litt smaklaust at dei blei brukt så mykje meir tid på å diskutera dyrevelferd enn global fattigdom.

I morgon er det val. Det mest spanande blir valdeltakinga. Og så blir det sjølvsagt spanande å sjå om Folkebevægelsen mod EU gjer eit bra val.

Du kan lesa meir frå turen, og sjå nokre artige bilete, hjå Gina Barstad.

Reddar britane EU?

Reddar britane EU?

Noko av det EU fryktar mest med det pågåande valet til EU-parlament er at valdeltakinga nok ein gong skal setta ny botnrekord. Skjer det, vil det visa for all verda at EU manglar demokratisk legetimitet, og er utan folkeleg forankring.

Det er ei stor krise på gang i britisk politikk. Halve regjeringa går av, regjeringspartiet har rekordlåg oppslutning og folk er generelt sinte. Det er venta at mange vil nytta høvet til å protestera mot Labour, men òg mot dei andre store partia, gjennom å stemma på mindre parti i EU-parlamentsvalet. På venstresida kjem dei grøne truleg til å tena på det, på den ekstreme høgresida BNP (som får FrP til å framstå som multikulturalistar). UKIP, som gjorde eit kjempegodt val i 2004, men lenge har gjort det dårleg på målingane, har òg fått eit oppsving, og nokre målingar har vist at dei vil få fleire stemmer enn regjeringspartiet Labour. Sidan folk i UK er sure, og gjerne vil straffa regjeringa og topp-politikarane, kan det rett o glsett vera at fleire enn vanleg gjekk til urnene i går. Sist deltok godt under 40% i EU-parlamentsvalet i Storbrittania, kanskje krisa gjer at det blir fleire denne gongen. Kanskje krisa gjera at dei EU-kritiske britane som ein bieffekt reddar EU sitt skinn…

No blir det sagt at valdeltakinga i Nederland, som òg hadde val i går, gjekk noko opp samanlikna med i 2004. Den store vinnaren ser ut til å bli høgrepopulisitske Gert Wilders, som verkar som ein langt meir ekstrem variant av FrP.

Fleire land har lagt lokalval til same dag som EU-parlamentsvalet, i eit håp om å trekka opp valdeltakinga. Det gjeld i Storbritannia, men òg i andre val.

No er eg i Danmark og fyljer innspurten i valkampen. Her skal dei ha ein absurd folkerøysting om endring av tronfølgeloven samstundes som EU-parlamentsvalet. Ingen er eigentleg mot, men framlegget kan likevel falla på grunn av manglande valdeltaking. Elles merkar ein relativt lite til valkampen, det er nokre få valstands og ganske mange plakatar, men landet står ikkje akkurat på hovudet.

Kven skal få 30 000 danske kr?

Den danske EU-parlamentarikaren Søren Søndergaard held no ei avrøysting på si nettside om kven som skal få 30 000 kr. Ulike organisasjonar, EU og Søren sjølve er kandidatane.

Søren Søndergaard sitt i EU-parlamentet for Folkebevægelsen mod EU. Han held avrøystinga i protest mot EU sine generøse reisedekkingsreglar, kor ein får igjen langt meir enn ein bruker på å reisa. I løpet av ein fem-årsperiode er det visstnok muleg for ein parlamentarikar å få 1,5 millionar i skattefritt overskot frå reisedekking. Meir om desse reglane her.

Alternativa ein kan stemma for er:

”Søren skal aflevere de 30.000 tilbage til EU, så EU kan bruge dem til f.eks. landbrugsstøtte eller ansætte nogle flere bureaukrater ”

”Søren skal donere de 30.000 til GREENPEACE, fordi de arbejder for at forbedre EU’s utilstrækkelige klimapolitik. ”

”Søren skal donere de 30.000 til AFRIKA KONTAKT, fordi de bekæmper EU’s handelsaftaler, der betyder mere arbejdsløshed og fattigdom i Afrika ”

” Søren skal donere de 30.000 til FN-FORBUNDET, fordi det minder os om, at verden er større end EU ”

” Søren skal stikke de 30.000 i lommen – det er da synd, at han ikke får lige så meget som andre EU-parlamentarikere ”

På heimesida hans kan du gå inn og røysta.

EU-parlamentsval aust for Svinesund

Norsk media er mest opptekne av å skriva om Piratpartiet i EU-parlamentsvalet i Sverige. Det kan eg for så vidt forstå, då kan ein illustrera artiklane med artige bilete av folk med piratflagg. Men det finst kanskje viktigare spørsmål?

EU-parlamentsvala blir sett på som lite viktige for veljarane, og det fører ofte til uventa vinarar eller såkalla einsaksparti som kjem inn. Det skjedde i 2004. Den store vinnaren ved førre EU-parlamentsval var Junilistan, ein avleggar av danske Junibevægelsen. Junilistan seier ikkje at Sverige skal melda seg ut av EU, men vil jobba mot Lisboatraktaten, Euro og for at EU skal ha mindre makt over svensk politikk. Toppkandidatane deira har erfaringar frå sentrum-venstre og sentrum-høgre i svensk politikk. Dei meiner at EU-parlamentsvalet ikkje fyrst og fremst er ein kamp mellom høgre og venstre, men ein kamp mellom meir eller mindre EU. Junilistan har funnetal som viser at Moderatarne (Sverige sitt Høgre) og Sossarna (Sveriges AP) stemmer likt i ni av ti avrøystingar i EU-parlamentet. Det er ganske overraskane tal.

Junilistan ligg an til å gjera eit dårleg val, folk har kanskje ikkje fått med seg så mykje av kva dei har gjort nede i Brussel. Utanom når det er EU-valkamp skriv svenske aviser ganske lite om EU-parlamentet. Så om Piratpartiet skulle komma inn i EU-parlamentet kan det godt henda at deira skute kjem til å seila på eit skjær i Brussel og bli ståande der. Litt som det ser ut til å ha skjedd med Junilistan. Og kva i all verda skal Piratpartiet stemma i dei 99,9% av sakane som ikkje dreier seg om digitale rettar.

 Ein interessant debatt ser ut til å ha gått føre seg i det svenske Nei til EU, Nej till EU. Skal ein oppmoda om å stemma på EU-kritikarar, eller bør ein oppmoda folk om å boikotta valet? Dei ser ut til å ha endt med eit slags kompromiss, gjennom å sei ”Boikott eller stem på ein EU-kritikar”.

Grunngjevinga frå dei som ynskjer boikott er at EU-parlamentet er med på å gje EU eit demokratisk alibi, samstundes som det framleis ikkje er noko demokrati. Jo lågare valdeltakinga blir, jo mindre demokratisk legitimitet vil EU ha. Dei vil òg argumentera med at det ikkje spelar nokon rolle å ha mange EU-motstandarar i EU-parlamentet, sidan parlamentet har lite makt, i kvart fall over spørsmål som Lisboatraktaten, Euro og kor mykje makt EU skal ha over medlemslanda.

Dei som meiner at EU-motstandarar likevel bør stemma til valet til EU-parlamentet, og vil bruka stemma si til å å inn EU-kritikarar, meiner at det er viktig å ha folk i EU-parlamentet som kan få innsikt i alt som går føre seg der. I tillegg er mange kanskje medlem eller aktive i politiske parti som Vänsterpartiet eller Miljøpartiet, og det er vanskeleg for folk å oppmoda til å ikkje stemma på partiet sitt. Spesielt når partiet er eining med mesteparten av det Nej till EU meiner.

Miljøpartiet, som er sers EU-kritisk, me har gått vekk frå eit direkte krav om utmelding, ligg ann til å gjera eit veldig godt val. SV sitt systerparti, Vänstern, slit med å halda dei to mandata dei har. Begge dei to store partia, Moderatarna (som ikkje er så veldig moderate) og Socialdemorkatane, ligg an til å gjera middelmådige val. AP sitt systerparti blir nok størst.

Sverige sitt langt meir ekstreme svar på FrP, Sverigedemokratarna, ser ikkje ut til å komma inn i EU-parlamentet. Det gjer neppe Feministiskt Initiativ heller.

Ved det svenske EU-parlamentsvalet i 2004 stemte 38%, samanlikna med at 83% stemte året før i Euro-røystinga i Sverige. Spørsmålet blir om talet går endå lengre ned i år. Sist stemte berre 23% av dei yngte, kanskje Piratpartiet kan trekka nokre av dei ut av sofaen. Ellar vekk frå dataskjermen?

Hjå Aftonbladet (Sosialdemokratisk tabloidavis) kan du lesa meir om debatten i Sverige. Legg merke til kor ivrige dei er etter å få folk til å stemma.

Ny botnrekord?

Til no har valdeltakinga gått ned for kvart einaste val til EU-parlamentet sidan det fyrste i 1979. I 2004 blei ein førebels botnrekord satt, med 45% valdeltaking. Dette trass i at fleire land, med stemmeplikt, har over 90% deltaking.

Om eit par veker er det nytt EU-parlamentsval. Det kan godt komma til å bli ny botnrekord i valdeltaking. Det er verdt å merka seg at valdeltakigna fyrst og fremst er låg i val til EU-parlament. I val til parlamenta i sine eigne land stemmar folk i mykje større grad. Dei bryr seg om politikk, men synst EU-parlamentet er for langt vekke, og at det er manglande offentlegheit rundt det.

Desperasjonen rundt EU-parlamentsvalet er tydelegvis i ferd med å ta overhand, og no kan ein til og med få stemma om bord i fly. Det skal rett nok ikkje EU ta på si kappe, det er eit pr-stønt som eit flyselskap sjølve har kome på.

Eit anna, meir omfattande, grep stadig fleire land tek er å legga lokalval til same dag som EU-parlamentsval, for å trekka folk opp av sofaen for å stemma på lokale saker og få dei til å slenga ein stemme til EU-valet i urna i same omgang. Så mykje for å engasjera folk i EU-politiske debattar.

Eg meiner at den låge valdeltakinga i EU-parlamentsvalet fyrst og fremst viser at EU er eit eliteprosjekt utan folkeleg forankring. Avgjerder bør takast så nær dei det gjeld som råd, ikkje sentraliserast i Brussel.