Det svenske valet og euro-spørsmålet

29 08 2010

Om nokre små veker er det val i Sverige. Blir det meir eller mindre sannsynleg at Sverige innfører Euro om det blir regjeringsskifte?

Sverige er i dag styrt av ei høgreorientert regjering, den såkalla alliansen. Her sitt alle dei fire svenske borgarlege partia. Det suverent største og sterkaste er dei såkalla Moderaterne, som er systerpartiet til Høgre. Dei har mellom anna stats-, finans- og utanriksministeren. I tillegg sitt dei tre mindre partia Kristendemokatene (KrF), Folkepartiet (venstre) og Centerpartiet (høgrevridd utgåve av SP).

Opposisjonen har etter norsk modell danna eit raud-grønt samarbeid. Sosialdemokratane (AP) dominerer her, men tillegg er Miljøpartiet og Vänsterpartiet med. Vänstern er ein noko meir venstreradikal utgåve av SV, men har ikkje den same sterke grønefarga som sitt norske systerparti. Miljøpartiet er sentrumsorientert i høgre-venstre-spørsmål, og som namnet røpar har dei ein sterk miljøprofil.

Heilt sidan før EU-medlemskapet i 1994 har alle dei svenske riksdagspartia vore for EU, utanom MP og V. MP har nyleg delvis snudd, i den forstand at dei ikkje lengre er for svensk utmelding. Samstundes som dei er sterkt kritiske til mykje av EU sin politikk og struktur og jobbar mot meir maktsentralisering i Brussel. V er for utmelding, men har gått med på å regjera utan å stilla ultimatum i denne saka. Dette viser at same kva regjering det blir, vil utmelding av unionen ikkje stå på agendaen.

Eit langt meir aktuelt spørsmål er spørsmålet om tilknytting til Euroen, EU si felles valuta. Sverige hadde folkerøysting om dette i 2003. Eit klart fleirtal stemte nei, sjølv om alle riksdagspartia utanom V, MP og CP var for. I denne saka stod altså EU-tilhengarane i Centerpartiet saman med EU-kritikarane i V og MP. Samstundes var deira argumentasjon mindre prinsipiell, og meir basert på at Euroen var noko nytt og ukjent, som ikkje hadde blitt testa, og at den svenske økonomien på det tidspunktet fungerte betre enn eurolanda. Til valet i 2010 seier dei at finanskrisa har aktualisert debatten om valutaspørsmåla. Partiet ynskjer at regjeringa i kommande periode skal utreia fordeler og ulemper med euro. Partiet vil sjølve gjera ei tilsvarande utreiing. Dei seier korkje ja eller nei, og vil ta stilling til saka på eit landsmøte.  Du kan lesa om synet deira på nettsida til partiet.

MP og V har fleire og meir prinsippielle argument mot europen, i tillegg til dei reint samfunnsøkonomiske argumenta. Argumenta handlar om maktsentralisering, demokratisk underskot og problema med inflasjonsmålet framfor mål om lågast muleg arbeidsløyse. Dei har fått sosialdemokratane med på eit løfte om at det ikkje skal innførast euro i løpet av den fyrste perioda ei radugrøn regjering (eventuelt) sitt med makta.  ein grunn til det er at det finst ei sterk neiside internt i Sosialdemokratane, mellom anna satt det fleire euro-motstnadarar i Persson si regjering under avrøystinga i 2003. Les kva dei raudgrøne skriv om EU-politikk på si felles nettside.

Kort oppsummert vil eit skifte til raudgrøne regjering gjera det mindre sannsynleg med omkamp om euroen. Kor vidt ei attvald borgarleg regjering vil skriva ut ei ny folkerøysting kjem an på debatten internt i Centerpartitet, og utfallet av den eventuelle utreiinga. Så lenge målingane viser at fleirtalet av svenskane er mot euro vil uansett neppe jasida prøva seg på ein omkamp.

Nej till EU, ein svensk organisasjon, har ein del interessant stoff om EU og valet i Sverige på si nettside http://www.nejtilleu.se/

Advertisements

Handlingar

Information

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s




%d bloggarar likar dette: